ТÆРХОН

Легендæ

Æрцахстой йæ. Æрбакæнынц æй хуыртыл.
Æххормаг фæзы адæмы æхсæн
Поэзи бадт мæгуыргуры бызгъуырты —
Омаримæ сындæггай нозтой сæн.
 
Кæсы сæм Ахст æрхæндæг æмæ тарæй,
Цыма æппæты растдæр трибунал
Ныртæккæ уымæн сисын кæндзæн барæй
Хъысмæты 'взæрст æнамонддæры хал.
 
Цæуы фæндаг дыууæ дихæй фыдæхмæ:
Уыны сæ Иу, Дыккаг куырм у бынтон.
Кæцыйыл цыд, цæмæн æмæ цы бон?
Æртæ фарсты — æртæ цæссыджы зæхмæ
Æрæппæрста Омар. Æххормаг фæз
Нынкъуысыди уынæргъгæ, стæй ныссабыр,
Цыма йыл стонгæй никуы кафыд дзабыр,
Цыма йыл никуы счындæуыд ныхас.
Зæгъы Поэзи Ахст лæгæн: — Дæ аххос
Дæуæн дæ царды аргъæй ссц фылдæр.
Фæлыгътæ дард Мæгуыр Сыхæй кæддæр,
Дæ сагъд тала Æххормаг Фæзы бахус.
 
Æрымыс-ма, куыд-иу зарыдтæ ам,
Æрымыс-ма, куыд дын куывтон мæ сæрæй,
Лæвæрдтон дын бæлццæтты арты хъарм,
Цы ис хæрзаддæр курæггаг къæбæрæй?
 
Ды зарыдтæ, цæмæй пъæззыйы гакк
Фæллад зæрдæтыл ма 'рæнцайа уаргъау.
Сыгъд сау цæстыты тох кæныны фаг
Сæуæхсиды хæрз чысыл къæртт цырагъау.
 
Æмæ уæззау хъадаманты хъæдгом
Нæ саста уд, нæ фæтых буарыл...
Фæлæ ды мулкыл баивтай дæ ном,
Ды бахызтæ бæрзонд галуаны дуарыл.
 
Дæ зонгуытыл Эмиры цур лæууыс,
Мыдамæст хъуыр, козбау æвзагæй зарыс.
Сæрибарыл æвзæр куыдзау рæйыс,
Дæхи хъæздыг фынджы уæлдæйттæй дарыс.
Дæ тард Музæ дыууæ зæппадзы 'хсæн
Фырæрхуымæй бæлоны удау амард.
Æрцæуы дæм сæнтурс дзуары хуызæн
Кæйдæр аууон æмбисæхсæв æд хъама.
 
Дæ конд зарæджы хин æмæ кæлæн
Сывæллонау дзыллæты æууæнк сайы.
(ХОР:)
Эмирæн нæй мæлæн,
Æмæ нæ зæрдæ райы,
Нæй галуанæн кæлæн,—
Эмиры армыл 'нцайы.
Хуыцауимæ æмсæр
Кæны йæ тых Эмиры,
Йæ æнгуылдзты кæстæр
Къуымбилау знаджы пиры.
Зæхх æмæ Арвы хъуыд
Эмиры цард бæллиццау,
Зæгъгæ, йæ фарн нæ уыд
Æппæт дунеты хицау,—
Нæ уаид бæстыл дон,
Псс уаид хурыскаст дæр.
Йæ зондæн нæй кæрон,
Рæстдзинадæй у растдæр.

Кæугæ æруагъта Ахст поэт йæ сæр,
«Ныххатыр кæн, сыгъдæг Поэзи, — дзуры,—
Мæгуыр Сыхы хæлд мусонджы къæсæр
Мæнмæ æдзух мæ фыдфынты лæбуры,
Кæй фæлыгътæн йæ хæлар удæй дард,
Кæй баззади фæндаггæрон дзæгъæлæй...
Уым нал судзы фæллад бæлццæтты арт,
Йæ дуар æхгæд — æрхæндæджы дæгъæлæй.

Æркодтой михыл иу поэты сæр,—
Ыстыдтой йын æфсæн æнгуылдзтæй йе 'взаг.
Эмиры 'фсæдтæ агуырдтой мæн дæр,
Ныфс ахуыссыд. Фæстаг зарæгæн не сфаг.

Уыд судзгæ змисыл тугæйдзаг фæдтæ,—
Кæдæм хаста йæ къахт цæстытæ ме 'мбал?..
Уыд ауындзæн мæ номыл дæр цæттæ,
Дард нал уыди бæндæнимæ нæ фембæлд.

Цæмæн мæм каст егъау галуаны цар
Хуыздæр, бæрзонддæр ауындзæн къæлæтæй?
Ныббар мын, о, мæ сыгъдæг зæд, ныббар,
Кæй фервæзтæн хæстон лæджы мæлæтæй.

Æмæ мын ратт цыты уæзæн æргъом
Æртывæрæй мæ адзалы къæсæрыл...»
Сыгъдæг Поэзи рахаста тæрхон:
— Ныккæыæд Ахст йæ рагон худ йæ сæрыл.

Æмæ поэт йæ мусонджы æрцард.
Кæддæры уарзт — æрвон зарæгмæ хъуыста,
Тыгъд быдыры бæлццæттæ скодтой арт.
Сæнтурс Сæнтты чызг — Музæ мæрдтæй сыстад.

Æмбисæхсæв йæ тас поэтæн сног:
Кæцæйдæр хъуыст æбуалгъ тымыгъы азæлд
Æрбакаст дуарæй худгæ Стæгдар-Стонг,
Гæвгæвгæнгæ, йæ цуры сбадти Уазал.

Æмæ йын зарыд уалдзæг æмæ цард,
Сырх дидинджытæ, урсхъуыр доныхъазтыл...
Поэтæн ссардтой райсомæй йæ мард
Бæрзонд Галуанæй Халагъуды астæу.

— Æнæууæнк уыд æвзæр куыдзы хуызæн! —
Дзырдтой мæгуыртæ æмæ хъалтæ.
Эмир сыгъзæрин кæхцæй нозта сæн,
Æфсондзы бын цыдысты адæм галтау.


Автор: МАЛИЕВ Васо

Другие стихи автора