ИРОН ЧЫЗДЖЫ МОНОЛОГ

Мæ адæм, уæ разы лæууын æз ныфсджынæй,
Мæ цæсгом, мæ намыс, мæ къухтæ - сыгъдæг,
Уæ хидвæллойæ уын лæвæрттæ нæ домын,
Æз минтæй нæ хъазын, нæ дæн æз хуыснæг.
Мæ хорз фыды номæй, мæ мады цæсгомæй,
Мæ Иры сыджытæй æз бахордтон ард,
Кæй уыдзæн мæ дзырддаг æрмæстдæр рæстдзинад,
Мæ адæмы хъысмæт, сæ фидæн, сæ цард.
Мæ тохвæллад адæм, мæ чысыл Ирыстон,
Уæ амонд, уæ цардыл - мæ сагъæс, мæ тох.
Куы фехъусын иунæг æфхæрд дæр уæ номыл,
Мæ зæрдæ мæ риуы ныккæны уæд богъ.
Æрæджы нæ Ирæй æз балцы фæцыдтæн,
Фæндаггон мæ бафарста: "Чи дæ, кæцон?"
Нæ поезд сабыргай йæ цыды хай кодта,
Æз загътон мæ мыггаг, кæй дæн æз ирон.
"Ирон чызг? Ирыстон? - нæ фехъуыстон никуы", -
Фæдисау и бæлццон æмæ мæм нымдзаст.
Мæнæн та мæ зæрдæ фыр мæстæй ыскъуыйы, -
Фæндаггоны дзырд мæм æфхæрдау фæкаст!
Мæхимид фæтыхстæн, стæй уæд фæкъæртт дæн,
Мæ ныхас уæндонæй æргомæй зæгьын:
"Ирон дæн, скифаг, алайнаг сылгоймаг,
Ыстæй амазонкæйы ном дæр хæссын!.."
Æз - зондджын сылгоймаг - Сатана, Ацырухс,
Ацæмæзы уадындз, Батрадзы æхсар.
Нæ мæ зоныс ноджы? - хуыздæр мæм æрбайхъус,
Мæ ныхас дæ зæрдыл цæрæнбонтæм дар!
Æз дæн Анахарсис - йæ туг æмæ йе стæг,
Македонскийы æмкъай - Роксанæйы сих.
Æз - скифаг паддзах ус Тамарис дæн, зонут,
Нæртон лæджы арц дæн, йæ фаты цыргъ æрттигъ.
Æз - Невскийы æна, дыккаджы Боренæ,
Рæсугьд Бурдухан дæн, лæджы æмсæр чызг,
Цæразон Сосланы æнусон сæфт ингæн,
Къостайы "Ирон фæндыр" - кады мæсыг.
Иссæйы æхсаргард, Чабæханы тугæй,
Советон Цæдисы хъайтар дæн, ысгуыхт.
Гæздæнты æфсымæрты зарæг дæн, хъарæг,
Æз никæмæй къаддæр дæн, ис мæм лæгдых.
Балойы фæбогь дæн, æз - Кучиты Юри,
Æмбисондаг фесты Вассойы ном, кад,
Æз - уыдоны фæдон, уæ зæрдыл æй дарут, -
Дудараты Верæ, Гæздæнты Булат...
Нафи дæн, Хаджи дæн, нæ абон, нæ фидæн -
Мæ цинтæ, мæ хъыгтæ, мæ бæллиц - мæнæн.
Фæндаггон, кæд ноджы нæ бамбæрстай, чи дæн,
Уæд та дын зæгьдзынæн рæстдзинад хъыгæн!
Æнæзонгæ лæг дæ, цæй, маст дæм цы хæссон?!
Мæ сагъæс, мæ катай - Ирыстоны ном!
Мæ Иры хъысмæтæй кæй бафæрсон, чи у?
Мах абон нæ зонынц, цы уыдзæн нæ сом!
Ирон лæг, ды фехъус, ды бамбар мæ сагъæс,
Фæйнæ дуры Иры мæсыгмæ хæссæм...
Нæ цæсты гагуыйау, нæ Иры цыт хизæм,
Нæ Иры мæсыгæн фæкъулæй тæрсæм!..
Нæ горæттæн, уынгтæн, нæ хъæутæн, нæ кæмттæн,
Сæ фылдæрæн, зонут, ирон нæмттæ нæй,
Кæмæн сæ ис, уыдон дæр барæй ыздухæм,
Æмæ сæ фæкæсæм зыгъуыммæ фыстæй!..
Æнустæм нын фарнæн æгъдауджын фыдæлтæ,
Ныууагътой мæлгъæвзаг - сæ хæзна, сæ уарзт,
Цы йын кæнæм мах та? Куы ныгæнæм не 'взаг?
Нæ мæсыг цæудзæни нæхи дурæй саст!..
Цæрæнбонтæм зонæм ыстырæй, чысылæй:
Æвзаргæйæ не сты æртæ фарны, гукк!
Ныййарæг мад, не 'взаг, нæ раттæг фьвдызæхх,
Сæ кадыл, сæ номыл фæкалдтам нæ туг.
Ирон фыд, дæ мады 'фхæрд ма бар мыггагмæ!
Ирон мад, дæ хъæбулæн "Ало-лай" зар!
Нæ Иры фæсивæд, дæ фьвдызæхх хъахъхъæн,
Йæ номыл-иу равдис лæгдзинад, æхсар.
Нæ ивгъуыдмæ ногæй, цæй, акæсæм абон,
Цы нæм уыдис хорзæй, - нæуæгæй йын - рад!
Нæ Иры куырыхонтæ, 'рбадут ныхасы,
Уæ зондджын тæрхæттæ - нæ адæмы цард!..
Æз дæр уын - Ирон чызг, кæм бабæззон царды, -
Мæ Ирæн нывондаг - мæ хъару, мæ уд!
Нæ фидæны тыххæй, уадз басудзон арты, -
Æрмæст-иу мыл хъарæг иронау кæнут!..





Автор: ГАЛАВАНОВА Людмила